Loading...

Ομιλίες / Παρουσιάσεις

Χαιρετισμός Υπουργού Εσωτερικών στην εκδήλωση 'Βραδιά του Ερευνητή 2017'

Διεθνής Κρατική Έκθεση, 29 Σεπτεμβρίου 2017

 

Θα ήθελα να συγχαρώ το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας για την πρωτοβουλία διοργάνωσης αυτού του ευρωπαϊκού θεσμού στη Κύπρο, που συμβάλλει συμβάλλοντας στην ανάπτυξη ερευνητικής κουλτούρας στην Κύπρο.

Είναι απλό: Στην Κύπρο χρειαζόμαστε περισσότερους ερευνητές που να μπορούν όμως να συνδέσουν την έρευνα με την αγορά, να δημιουργήσουν προϊόντα και κατ’ επέκταση εισοδήματα και θέσεις εργασίας.

Πέρσι τέτοιες μέρες ξανασυναντηθήκαμε για την έναρξη του προγράμματος RESTART, το οποίο διαχειρίζεται το ΙΠΕ και θα διαθέσει γύρω στα €100 εκ, μέχρι το 2020 για να στηρίξει ερευνητές και ερευνητικούς οργανισμούς. Ο πρώτος απολογισμός είναι ενδεικτικός του μεγάλου ενδιαφέροντος που της ερευνητικής και επιχειρηματικής κοινότητας της Κύπρου, καθώς για τις πρώτες προσκλήσεις που ανακοινώθηκαν, υποβλήθηκαν άνω των 700 προτάσεων.

Πολύ σημαντική επιτυχία επέδειξαν και οι κύπριοι ερευνητές σε έργα του Προγράμματος «Ορίζοντας 2020», εξασφαλίζοντας 45 περίπου εκατομμύρια Ευρώ, κατατάσσοντας την Κύπρο στην πρώτη θέση της κατά κεφαλήν απορρόφησης, αφού για κάθε ένα ευρώ που συνεισφέρει η Κύπρος στο Πρόγραμμα, επιστρέφουν πίσω στη χώρα, μέσω της επιτυχούς συμμετοχής, δυο ευρώ.

Κάτι στο οποίο είμαι σίγουρος ότι συνείσφερε και η προσφορά των δωρεάν υποστηρικτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών από το ΊΠΕ κάτι για το οποίο και σας συγχαίρω.

Αναμφίβολα η χορηγίες, η μείωση δηλαδή του επενδυτικού ρίσκου για τη δημιουργία καινοτόμων προϊόντων αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα στην πολιτική για την καινοτομία. Όμως η επιδότηση, ή οι αποκλειστικά και μόνο οι δημόσιες δαπάνες στην Ε&Α δεν οδηγούν αυτόματα ούτε σε καινοτομία, ούτε στην ανάπτυξη. Γι’ αυτό ατάκες στυλ «θα επενδύσουμε στην Έρευνα και στην Καινοτομία» χωρίς όμως να συνοδεύονται με συγκεκριμένες πολιτικές αποτελούν διακηρύξεις χωρίς περιεχόμενο.

Μια πιο προσεκτική ανάλυση των δεδομένων (στοιχεία του 2014) φανερώνει ότι στην Κύπρο οι «δαπάνες από επιχειρήσεις» στην Έρευνα και Ανάπτυξη αποτελούν μόνο το 15% περίπου των συνολικών δαπανών σε Ε&Α, σε σχέση με το 55% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αντίθεση με τις ιδιωτικές δαπάνες, η δημόσιες δαπάνες στην Κύπρο ξεπερνούν το 55% των συνολικών δαπανών σε σχέση με 30% περίπου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτή η αρνητική επίδοση, αλλά και εκ του αποτελέσματος η υστέρηση της Κύπρου στα αναπτυξιακά οφέλη που προσφέρει η καινοτομία, οφείλεται ακριβώς στην έλλειψη «οικοσυσύματος» έρευνας και καινοτομίας. Του περιβάλλοντος δηλαδή στο οποίο οι επιχειρήσεις είναι διατεθειμένες να επενδύσουν.

Είναι γι΄αυτό που ως Κυβέρνηση δώσαμε ιδιαίτερη βαρύτητα στην δημιουργία αυτού του οικοσυστήματος με ένα πλέγμα νομοθεσιών, διαδικασιών, θεσμικών αλλαγών και προγραμμάτων.

Σημαντικό σταθμό αποτελεί η Δήλωση Πολιτικής για την Ενίσχυση του Επιχειρηματικού Οικοσυστήματος στην Κύπρο. Ένα Πλαίσιο Πολιτικής που δεν περιορίζεται σε ευχολόγια, αλλά θέτει σαφείς πολιτικές, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της επιχειρηματικής καινοτομίας. Ήδη έχουν υλοποιηθεί πέραν του 50% των δράσεων, πολλές από τις οποίες αφορούν την επιχειρηματική καινοτομία.

Ενδεικτικά να αναφέρω:

  1. την κατάθεση νομοσχεδίου για την μεταφορά τεχνογνωσίας από τα δημόσια πανεπιστήμια στις επιχειρήσεις (university spin-offs). Συνιστά τομή σε μια διαχρονική δομική αδυναμία του συστήματος αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση για μια καινοτόμα Κύπρο.
  2. τη νομοθεσία φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις σε καινοτόμες επιχειρήσεις που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2017 με εγκριμένες ήδη τις πρώτες αιτήσεις;
  3. Το πρόγραμμα startup visa για προσέλκυση νεοφυών επιχειρήσεων από τρίτες χώρες που λειτουργεί από το Φεβρουάριο του 2017.
  4. την προώθηση των ανοικτών δεδομένων όπου 1000 και πλέον δεδομένα του δημοσίου είναι στη διάθεση ερευνητών για χρήση και αξιοποίηση – ήδη δημιουργήθηκαν εφαρμογές που βελτιώνουν τη καθημερινή ζωή των πολιτών και δημιούργησαν νέες θέσεις εργασίας.
  5. Τη σαφή αναφορά, στον επενδυτικό νόμο που θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή για ταχεία αδειοδότηση των στρατηγικών επενδύσεων, ότι ένα από τα τέσσερα κριτήρια που καθιστούν ένα έργο εντάξιμο για την διαδικασία ταχείας αδειοδότησης είναι η επένδυση να αποδίδει έμφαση στην Έρευνα, Ανάπτυξη και Καινοτομία.
  6. Την εκπροσώπηση της Κύπρου στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας, με το διορισμό του Δρα Αλέξανδρου Χαραλαμπίδη άτι που διευρύνει το κανάλι επικοινωνίας με την ΕΕ, τις ευκαιρίες εξασφάλισης συνεργειών με άλλα κράτη μέλη για περαιτέρω συνεργασία και ανταλλαγή εμπειρογνωμοσύνης και καλών πρακτικών.
  7. Η σύσταση του KOIOS και του RISE, ως σύγχρονων Κέντρων Αριστείας που θα συμβάλουν στην ανάδειξη της Λευκωσίας ως μια Περιφέρεια Καινοτομίας
  8. Με την στήριξη της Κυβέρνησης, έγιναν σημαντικές επενδύσεις στα Δημόσια Πανεπιστήμια στον τομέα της έρευνας, με εμφανείς ήδη επιδώσεις.

Για πρώτη φορά στην Κύπρο προσπαθούμε να έχουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία. Το πιο σημαντικό συστατικό επιτυχίας που θα καθορίσει την έκβαση αυτής της πολιτικής είναι όμως ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης που να διέπει την έρευνα και την καινοτομία, με στόχο την αποτελεσματικότητα στην χάραξη συνεκτικής πολιτικής αλλά και παρακολούθηση της εφαρμογής της.

Οι ανεπάρκειες του παρελθόντος οφείλονται ουσιαστικά στην προχειρότητα σε θέματα χάραξης πολιτικής και στην έλλειψη θεσμικού πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία ούτως ώστε να μπορεί να ασκηθεί μια ενιαία και ολοκληρωμένη στρατηγική.

Αυτό αποτελεί άλλωστε και κοινή παραδοχή όσων έχουν μελετήσει το θέμα, αλλά και διαπίστωση της «Μελέτης της Εθνικής Επιτροπής Έρευνας, Καινοτομίας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης» αλλά και ξένων εμπειρογνωμόνων. Το υφιστάμενο σύστημα είναι αναποτελεσματικό, κατακερματισμένο, χωρίς ξεκάθαρες γραμμές μεταξύ των ευθυνών του κάθε φορέα (ΙΠΕ, ΓΔ ΕΠΣΑ, ΥΕΕΒΤ, Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας, διάφορα ερευνητικά κέντρα χωρίς κατάλληλο συντονισμό ή έλεγχο).

Η Κύπρος αποτελεί ίσως την μόνη χώρα που η Έρευνα και Καινοτομία δεν βρίσκονται κάτω από την ίδια στέγη και δεν έχουν ένα υπεύθυνο πολιτικό προϊστάμενο.

Είναι γι΄αυτό τον λόγο που προτείναμε και τη δημιουργία του Υφυπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, εντάσσοντας την έρευνα και την καινοτομία, κάτω από το την στέγη του.

Ούτως ώστε να μπορέσουμε με πρόγραμμα και σχεδιασμό να ολοκληρώσουμε το οικοσύστημα της έρευνας και της καινοτομίας.

Με νέες δράσεις όπως:

  • την θέσπιση Μίας Συνεκτικής Νομοθεσίας που να διέπει όλα τα θέματα που αφορούν την Έρευνα και την Καινοτομία συμπεριλαμβανομένων και των δικαιωμάτων των ερευνητών.
  • την θέσπιση μηχανισμού συντονισμού (όπως ο Chief Scientist του Ισραήλ) που ενδεχομένως να μην έγινε μέχρι σήμερα γιατί κανένας δεν το θεωρεί αρμοδιότητα του
  • την θεσμοθέτηση μετρήσιμων Δεικτών Απόδοσης (KPIs) σε όλο το εύρος της ερευνητικής δραστηριότητας που αφορά δημόσιες δαπάνες. Να ξέρουμε πόσες επιχειρήσεις και προϊόντα δημιουργούνται και επιβιώνουν στην αγορά, πόσα εισοδήματα και πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούνται, και για πόσο. Ή για να μελετήσουμε προγράμματα με τμηματική επιχορήγηση ανάλογα με την πρόοδο της κάθε επιχειρηματικής προσπάθειας όπως σε άλλες χώρες. Αυτό πρέπει να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την όποια αύξηση των δημοσίων δαπανών, για να είμαστε βέβαιοι ότι το κάθε ευρώ του φορολογουμένου ξοδεύεται ορθά, αλλά και για να μπορούμε να προσαρμόζουμε τα προγράμματα και τις χορηγίες ανάλογα με την απόδοση ή τις ελλείψεις που έχουν.

Είναι για αυτό το λόγο που είναι επιτακτική ανάγκη να προχωρήσει, με τη συναίνεση όλων των κομμάτων, η πρότασή μας για τη δημιουργία Υφυπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, που θα έχει την ευθύνη συντονισμού και διαχείρισης όλων των σχετικών πρωτοβουλιών και πολιτικών που βρίσκονται σήμερα διασκορπισμένες σε διάφορες αρμόδιες υπηρεσίες. Ελπίζω, να υπάρξει συναίνεση ούτως ώστε η νέα διακυβέρνηση, όποια και να είναι, να έχει μπροστά της τα σύγχρονα εργαλεία διακυβέρνησης για μια πιο καινοτόμα Κύπρο.  

Πιστεύω ότι το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της κοινωνίας μας, η ερευνητική και καινοτόμα Κύπρος τώρα άρχισε να ξυπνάει. Και πιστεύω ότι μεγάλη προοπτική φτάνει να της την δώσουμε.

Και τελειώνοντας θέλω εκ μέρους της Πολιτείας να πούμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον άνθρωπο που τιμούμε σήμερα.

Τον διακεκριμένο νομπελίστα Καθηγητή Χριστόφορο Πισσαρίδη που τίμησε την επιστήμη του, τίμησε την έρευνα, αλλά τιμά και την Χώρα του διεθνώς.

Κύριε καθηγητά, αποτελείτε έμπνευση και παράδειγμα για όλους μας, και ιδιαίτερα για τη νέα γενιά! Η γνώση, η εμπειρία, το κύρος, η εμβέλεια και η προσφορά σας στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα είναι ανεκτίμητη Αυτά τα χαρακτηριστικά επιβραβεύονται σήμερα και αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που πρεσβεύει και η αποψινή βραδιά.

Σας ευχαριστώ

Φωτογραφίες

Τελευταία Άρθρα